Hans Gjesme - Høgdepunkt

Høgdepunkt frå 1917 til 1993

Biletkunstnaren Hans Gjesme frå Lærdal skapte frå han var 13 til han var 89 år. Han byrja tidleg med teikning og akvarell. På 1920-talet kosta faren difor studiar for han hjå både Pola Gauguin (1883–1961) i Kristiania, André Lhote (1885–1962) i Paris og Axel Revold (1887–1962) i Oslo.

Gjesme budde mykje i Lærdal, men òg i lange periodar i Oslo. Brorparten av motiva er difor derifrå, men òg frå studieturar til Paris og Røros.

Kunstnaren skildra landskap og natur til alle årstider, men òg hus og byliv. Han portretterte slekt og kjende, på eige initiativ og på oppdrag. Han arbeidde òg med stilleben, akt og interiør. Han skildra folk i arbeid både heime i Lærdal og på Gaustad sjukehus kor han var lagt inn i 16 år. Der framstilte han òg korleis han opplevde medpasientanes og eigen sjukdom og einsemd.

Gjesme var ikkje del av ei kunstnarleg gruppering, men ein kan sei at han var ein «Vestlandsmålar». Måleri og teikning var hovudmedia hans, men han var òg innom gipsskulptur og grafikk. Uttrykket utvikla seg frå detaljert naturalisme i ungdommen via seinimpresjonisme påverka av Gauguin tidleg på 1920-talet til ein lett kubistisk stil inspirert av Lhote frå 1925. Rettleiinga frå Revold hausten og vinteren 1928–1929 førde Gjesme over i ein meir forenkla stil med meir forteikna figurar.

I teikningane frå tida på Gaustad sjukehus har Gjesme den same stødige streken og den same sansen for detaljar som tidlegare, medan han i måleria arbeider i sterkare fargar og fargekombinasjonar enn før og i ein meir og meir forenkla og ekspressiv stil. I mange verk frå Gaustad-perioden kan ein kalle Gjesme ein seinekspresjonist. I løpet av sitt lange kunstnarskap var han følgjeleg innom dei fleste ismane innanfor modernismen. Mot slutten av opphaldet og etter Gaustad vart uttrykket enda meir oppløyst – og tidvis prega av skjelving – grunna år med sterk medisinering.

Med denne utstillinga ønskjer vi å syne fram nokre av dei flottaste og mest interessante verka Gjesme skapte gjennom 76 år. Gjesmesamlinga er stor, så mange må vente til eit anna høve.