Gå til Musea i Sogn og Fjordane
Nordfjord Folkemuseum
nordfjord-folkemuseum/vernebygg-for-holvikejekta.jpeg

Kunnskap | Holvikejekta

Vernebygg for Holvikejekta

Etter over 100 år på land treng Holvikejekta eit bygg som vernar ho mot sterk sol og temperaturforskjellar, og som hindrar forvitring, utsiging, skadedyr og rote. Samstundes ynskjer vi å gje besøkande ei betre oppleving av denne «sjøens stavkyrkje».

Holvikejekta, som vart bygd i 1881 i Krånafjøra på Sandane, er den einaste opphavelege klinkbygde jekta som er bevart i Noreg. Ei jekt er ei brei seglskute som har ei mast med råsegl og er utan fast dekk. Den har høg stamn og tverr akterende, ofte med eitt rom med glas.

I fleire hundre år var jektene fartøyet som frakta varer mellom bygdene og Bergen, men kring 1900 vart jektene utkonkurrerte av skip med motor. Jektene vart ombygde eller destruerte.

Redda av sogelag og kommune

I Gloppen var ein så heldige at det nystifta Nordfjord Sogelag kjøpte jekta i 1909 for å ta vare på den for framtida. Sogelaget jobba for å etablere eit museum, og jekta vart den første gjenstanden.

Tomta jektenaustet stod på vart i 1910 ble skilt ut frå garden Austrheim, slik at Gloppen kommune kunne kjøpe tomta. «Desse tvo jordstykki vil heradsstyret yverlata til museet med gaavebrev til fullt raadvelde», kan ein lese i museumsprotokollen.

Arbeidet med å få på plass eit verne- og formidlingsbygg har pågått lenge. Det var utarbeidd eit forprosjekt i 2013 og Gloppen kommune søkte Kulturdepartementet på posten Nasjonalt kulturbygg i 2016 og 2017. 

Museet

Frå 2018 tok Musea i Sogn og Fjordane over prosjektet, i dialog med kommunen og Kulturrådet. Frå 2018 til 2020 la museet ned arbeid for å ytterlegare konkretisere prosjektet gjennom tilstands- og tiltaksrapport, prospekt og byggteknisk rapport.

Byggeprosjektet er budsjettert til ca. 30 mill. kr, og det vart lagt opp til ei tredelt finansiering mellom stat, fylke og kommune. I 2021 vart prosjektet fullfinansiert. 

Gloppen kommune har stadfesta at «arealet rundt jekta er sikra med tanke på å innlemme området i ei museal tenking».

Heile prospektet kan du sjå her.

Skisseprosjektet, som er utarbeidd av Norconsult, kan du sjå her.